"Buluşturan Art Deco: İstanbul Saklı Mirası ile Brüksel’de" Sergisi 23 Şubat itibariyle Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde

Art Deco akımının, 1925 yılında Paris’te düzenlenen Exposition Internationale des Art Décoratifs et Industriels Modernes sergisi ile başlayan yolculuğunun 100. yılı Avrupa’nın birçok şehrinde 2025 yılında kutlandı. Brüksel Başkent Bölgesi, geçtiğimiz seneyi Art Deco Year 2025 olarak belirleyerek yıl boyunca çeşitli etkinliklere ev sahipliği yaptı.

“Bridging Art Deco: A Hidden Heritage from Istanbul to Brussels” (Buluşturan Art Deco: İstanbul Saklı Mirası ile Brüksel’de) sergisi, Art Deco’nun 100. yılını kutlamak ve Avrupa ile Türkiye arasındaki ortak kültürel mirası görünür kılmak amacıyla yola çıktı. Türkiye’nin 100 yıl önce Paris’te gerçekleşen Exposition Internationale des Art Décoratifs et Industriels Modernes sergisine katılmış olması da serginin amaçladığı kültürel köprünün temellerinin çok öncelere dayandığını gösteriyor. Sergi aynı zamanda Brüksel’de her yıl düzenlenen ve 2025 yılında da 20-21 Eylül tarihlerinde Art Deco, Roaring Twenties, Crash Years temasıyla gerçekleştirilen Heritage Days 2025 programının da parçası oldu.

Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Faruk Kaymakcı ile Brüksel Büyükelçisi Görkem Barış Tantekin’in ev sahipliğinde açılışı yapılan sergi iki hafta boyunca, AB Daimi Temsilciliği binasında ziyaretçilerle buluştu.

Sergi, Brüksel merkezli Beinsitu Sustainability Institute girişimiyle, Beinsitu, docomomo_Türkiye Ulusal Çalışma Grubu ve Yıldız Teknik Üniversitesi ortaklığında ve Avrupa Birliği Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği, Türkiye Cumhuriyeti Brüksel Büyükelçiliği ve Kurukahveci Mehmet Efendi’nin destekleriyle hayata geçirildi.

İstanbul’dan Avrupa’nın Merkezi Brüksel’e Kültürel Bir Köprü

“Bridging Art Deco: A Hidden Heritage from Istanbul to Brussels” sergisi, İstanbul’un Art Deco mirasını bu küresel akımın benzersiz bir yorumu olarak öne çıkarıyor. Bu akımın İstanbul’a yansıması, toplumsal modernleşme sürecinde yerel kültürden beslenerek, uluslararası üsluba uyum ve sanayileşme ile birlikte yapı teknolojisinin gelişimi ara kesitinde gerçekleşmiştir. Sergi, Art Deco'yu dinamik, küresel bağlantıları olan bir akım olarak gösteriyor ve izleyicileri İstanbul’daki yansımalarını keşfetmeye davet ediyor. İki bölümden oluşan serginin ilk bölümü İstanbul’daki çeşitli Art Deco yapılara odaklanırken, ikinci bölümünde bir Art Deco semti olarak Talimhane ele alınıyor. Sergiye zemin oluşturan çalışmalar mimarlık ve ilgili alanlardan katılan akademisyenler, mezunlar ve öğrencilerden oluşan geniş bir kadroyla gerçekleştirildi. Sergide, Art Deco yapı örneklerinden Talimhane semtine, kurumsal marka örneklerinden ikonik yapılara, iç mekan uygulamalarından sanat yapıtlarına uzanan geniş bir seçki sunuluyor. Bu kapsamda düzenlenen docomomo_Türkiye Sahada: Modern Miras Çalıştayı I ve Yıldız Teknik Üniversitesi'nin araştırma staj programı aracılığıyla İstanbul'un saklı Art Deco mirası incelendi, belgelendi ve yeniden yorumlandı.

Sergi, docomomo_Türkiye arşivleri de dahil olmak üzere çeşitli arşivlerden elde edilen kapsamlı araştırmalara dayanmaktadır. docomomo_Türkiye Ulusal Çalışma Grubu ve çalıştay katılımcıları, akademik yayınlar, tezler, haritalar, kurumsal ve kişisel arşivler, çevrimiçi kaynaklar, saha çalışmaları, fotoğraf çekimleri ve bireysel araştırmacıların katkılarıyla bu çalışmayı genişletmiştir. Sanat, mimari ve tasarım tarihinin izini süren sergi, İstanbul ve Türkiye'deki Art Deco'nun zenginliğini ve çeşitliliğini gözler önüne sermektedir. Serginin grafik tasarımı, arşiv ve çalıştay materyallerini bir araya getirerek, semboller ve çizimler aracılığıyla yerel örnekleri yeniden yorumlayarak zenginleşmiştir. Bu araştırma, sadece sergi içeriği oluşturmanın ötesinde bir Art Deco veri tabanı ve kültürel mirası ağının geliştirilmesine katkı sunması açısından da değerlidir.

Düzenleyen Kurumlar Hakkında

2023’te Brüksel’de kurulan BEINSITU Sustainability Institute, kent, sürdürülebilirlik, kültürel miras, mimarlık, tasarım, sanat ve zanaat alanlarında; yerel topluluklarla ilişkili, katılımı ve kolektif çalışmaları önceleyen projeler ve etkinlikler yürütür. İsminin çıkış noktası be-in-situ ifadesindeki gibi, alanda ve yerde olmayı; yerel bilginin görünürlüğünü ve toplulukların güçlenmesini hedefler. Belçika–Türkiye ortaklığı ve ötesinde atölyeler, araştırmalar, yayınlar ve sergiler geliştirir. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile UNESCO’nun kültürel miras prensiplerini temel alır. Kültürel mirası çağdaş yaklaşımlarla gündeme taşır; yerel topluluklar, profesyoneller, üniversiteler ve kurumları buluşturan ortak üretim alanları oluşturur; olumlu sosyal etki için yaratıcı, yenilikçi yöntemler geliştirir.

docomomo_Türkiye Ulusal Çalışma Grubu, kurulduğu 2002 yılından günümüze modern mimarlık mirasının korunması konusunda çalışmaktadır. İlki, 2004 yılında yapılan, yoğun bir katılımla süreklilik kazanan ve 2026 yılında yirmi ikincisi düzenlenecek olan Türkiye’de Mimarlığında Modernizmin Yerel Açılımları: docomomo_Türkiye Poster Sunuşları etkinliğinin yanı sıra, 2006 yılında düzenlenen 9. Uluslararası docomomo konferansı ve I. Uluslararası docomomo Çalıştayı ile 2020 yılından başlayarak her yıl düzenlenen Açık Kapı, Bilanço ve KOR-DER ortaklığındaki Modern Miras Gündemi etkinlik dizileri ile Türkiye’nin modern mimarlık mirasına ilişkin farkındalığın geniş çevrelere yaygınlaştırılması ve envanter üretilmesi konusunda önemli adımlar atılmış, modern miras konusundaki bilimsel çalışmalar öngörüldüğü gibi çoğalmıştır. docomomo_Türkiye ayrıca tehdit altındaki modern mimarlık mirasının belgelenmesi ve korunmasına yönelik çok sayıda kampanya yürütmekte ve bu alanda çalışan ulusal ve uluslararası örgütlerle iş birliği yapmaktadır.

1942 yılından itibaren Türkiye’nin öncü kurumlarından biri olarak mimarlık eğitimini sürdüren YTÜ Mimarlık Fakültesi’nin Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama ve Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümlerinin mesleki yetkinlikleri çerçevesinde disiplinler arası ve kurumlar arası (üniversiteler, fakülteler, araştırma merkezleri, kamu kurumları, STK’lar, sektör kuruluşları) işbirliğinin kurulması ve yaygınlaştırılmasına büyük önem vermektedir.

Sergi Sponsorlarımız
Avrupa Birliği Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği
T.C. Brüksel Büyükelçiliği
Kurukahveci Mehmet Efendi